سه شنبه بیست و ششم تیرماه سال 1397 خورشیدی
حضرت ام كلثوم سلام الله علیها به دلیل ویژگی‎های که حضرت زينب سلام الله علیها داشتند مانند خواهر بزرگ بودن، وصي سيدالشهدا بودن، سخنراني‎ها و ....
دفعات مشاهده: 230 • تاریخ درج : سه شنبه 24 بهمن 1396  •
علت وفات زودهنگام حضرت ام کلثوم چه بود؟ / آیا خلیفه دوم داماد علی علیه السلام بود؟
همزمان با نزدیک شدن به سالروز وفات شهادت گونه حضرت ام کلثوم سلام الله علیها دومین دختر علی و فاطمه ـ سلام الله علیهما و آلهما ـ گفتگویی کرده ایم با «حجت الاسلام والمسلمین استاد عبدالحسین بندانی نیشابوری» پژوهشگر تاریخ اهل بیت علیه السلام و خطیب توانا.
استاد بندانی به غیر از حضور فعال در خطابه و تدریس، کتب متعددی نیز به زیور طبع آراسته کرده است؛ از جمله: "تقویم شیعه" به دو زبان فارسی و عربی، "ادب زیارت، معرفت زائر" به دو زبان فارسی و هندی، "اشک حسینی سرمایه شیعه"، "ریحانه کربلا"، "غدیر، عید دعا و محبت" و "133 حدیث نورانی از امام حسین علیه السلام ".
ابـنا: حضرت ام کلثوم سلام الله علیها در چه تاریخی متولد شدند؟

ــ بسم الله الرحمن الرحیم.
به خاطر مشکلاتی که تقيه را ایجاب می‏کرد و عدم وجود امكانات لازم در دسترس شيعیان، سند معتبری درمورد تاریخ ولادت حضرت ام کلثوم سلام الله علیها وجود ندارد و تاریخ دقیق تولد ایشان معلوم نیست. این مشکل حتی در رابطه با شخصیتی مانند امام چهارم نیز هست؛ یعنی درباره تاریخ ولادت امام سجاد علیه السلام قريب به 13 قول و شايد بيشتر، وجود دارد. ایشان با اینکه یک امام معصوم هستند، ولی تعدد اقوال در روز ولادتشان اینقدر زیاد است؛ چه رسد به جناب ام کلثوم سلام الله علیها .

ابـنا: چرا تواریخ ولادت برخی از بزرگان نامشخص است؟
ــ دلایل نامشخص بودن زمان دقیق ولادت برخی از ائمه اطهار علیه السلام و فرزندانشان به سه دسته تقسیم می‎شود:
1. تحت الشعاع قرار گرفتن
حضرت ام كلثوم سلام الله علیها به دلیل ویژگی‎های که حضرت زينب سلام الله علیها داشتند مانند خواهر بزرگ بودن، وصي سيدالشهدا بودن، سخنراني‎ها، نائبة الامام بودن و قهرمانی‏ها در واقعه كربلا و ... كمي تحتال شعاع قرار گرفتند. مثلاً ما بیش از 70 عنوان کتاب در مورد حضرت زينب سلام الله علیها داریم ولی در باب حضرت ام كلثوم سلام الله علیها شايد تنها 8 یا 9 مورد داشته باشیم.
مثلا حضرت ام البنين سلام الله علیها چهار پسر داشت که سه نفر دیگر آنها غیر از حضرت ابوالفضل علیه السلام هم ملا و آقازاده بودند. اما در این بین، نورانيت حضرت عباس علیه السلام آنها را تحت الشعاع قرار داد.
همین مسأله باز در مورد ابعاد شخصیتی خود حضرت ابوالفضل علیه السلام هم موضوع صادق است؛ یعنی چون شجاعت، پهلواني، پرچم داري و وفاداري ایشان بسیار چشمگیر بود، بقیه ابعاد شخصیتی حضرت عباس علیه السلام تحت الشعاع قرار گرفته است. درحالی که درباره ایشان داریم که "كان فقيهاً عالماً ؛ یعنی او یک دانشمند فقیه بود" و "كان فقيهاً زاهداً ؛ یعنی فقیهی بود که از دنیا دوری می‏کرد" و "بین عینیه اثر السجود ؛ بین دو چشمانش (یعنی بر پیشانی‎اش) اثر سجده بود". اما این سجایای بزرگ ایشان تحت الشعاع آن دلاوری هاست و بازگو نمی‏شود.

2. از بین رفتن اسناد شیعی
خیلی از اسناد شیعه، به دست ما نرسيد و در آتش‎سوزي هایي كه در كتابخانه‎ها شد از بین رفت؛ آتش سوزی در کتابخانه‏های شیعی بغداد، ری و یا نیشابور. در تاریخ آمده است که در آن زمان 32 دانشگاه وجود داشت که حدود 23 تا از آنها در نیشابور بود. مغول‏ها وقتي به نیشابور حمله كردند، فرمانده آنها پرسید: آب حمام‎ها با چه گرم می‎شود؟ گفتند: با هیزم. او سپس دستور داد که از این پس آب حمام‎ها باید تا يك هفته با كتب كتابخانه‎ها گرم شود! حال درنظر بگیرید چقدر کتب شیعه در میان این کتب سوخت؟!

3. مظلوميت اهل بيت علیه السلام
قاعده دشمنان اسلام همیشه بر اين بوده است که اسم و رسم اهل بيت علیه السلام را از بين ببرند. مثلا قبر شریف امام حسين علیه السلام قريب به 13 بار ويران شد؛ در حالی که ايشان امام معصوم و ریحانه رسول الله صلی الله علیه و آله است. حال از خواهرش مي‎گذارند اسم و رسمي بماند؟!
«متوكل» در دوران حكومتش، 70 هزار زایر را در راه زيارت امام حسين علیه السلام كشت؛ به جز آنهایي كه در زندان‎ها كشته شدند. انگشت قطع مي كردند. دستان را از مچ و یا بازو قطع مي‎كردند.
تمام این مسایل باعث می‏شد که اگر هم كسي مطلبی درمورد اهل‎بیت علیه السلام داشت، پنهان مي كرد چه برسد به تاريخ ولادت اين حضرات.
مثلا «مرحوم شهيد ثاني» فقه مذاهب اربعه را در مسجد الحرام درس مي‎داد ولی از باب تقيه این فقه را بر اساس مذاهب اربعه اهل‎سنت درس می‎داد! یا «مرحوم كليني» 20 سال طول کشید تا کتاب کافی را تألیف کرد. حال معلوم می‎شود که تشيع و شیعیان چقدر در خفقان به سر مي برد.

ابـنا: پس با اینهمه مشکلات، رسیدن همین حد از اطلاعات هم کار بسیار بزرگی بوده است.
ــ بله؛ تاريخ ولادت اهل‎بیت علیه السلام اكثراً با کرامات به دست ما رسيده است یا سينه به سينه نقل شده و با زحمات فراوان در كتب نقل شده است.

در باب مظلومیت اهل‎ بیت علیه السلام به موضوع کربلا توجه کنید. حضرت امام باقر علیه السلام فرمودند: "بزرگان و مردان ما را كشتند و بقيه مان را به شام بردند". منظور ایشان این نبود که آنها را به شام بردند تا آنها را مشاهده کنند؛ بلكه به قصد اين بود كه آنها را برای تفريح در آن مجالس بكشند! حضرت مي‎فرمايند که 400 نفر از سران مملكتي و لشكري و كشوري، زنان رقاصه، جلادان و همه و همه آمده بودند. این حضرات را به قصد كشتن برده بودند که نگذارند اسم و رسمي از آنان بماند. «يزيد» و «معاویه» علناً گفتند که: "دفنا دفنا". یعنی این دو علنا اظهار داشتند که "اشهد ان محمداً رسول الله" را دفن می‎كنيم كه هيچ اثري از آن باقي نماند!

ابـنا: و رنج‏های فراوانی که روات و محدثان شیعه کشیدند.

ــ بله ؛ مثلاً «ابن ابي عمیر» چقدر به زندان رفت و چقدر شلاق خورد كه اسم شيعيان را بدهد؟! خواهرش تمام كتاب هايش را جمع كرد و در تابوتی گذاشت و روی تابوت را قیراندود كرد. سپس به شيعيان گفت كه به اسم اینکه كسي از اهل این خانه فوت كرده، تابوت را تشيیع کنید و به نخلستان ببرند و دفنش کنند. خواهر ابن ابی عمیر حتی به این نیز اکتفا نکرد و پس از دفن آن تابوت، روی آن سبزيجات كاشت. تا اینکه پس از سال‎ها، ابن ابي عمیر از زندان آزاد شد و تابوت کتاب را درآورد. این کاری ابن ابی عمیر، کار کمی نبود.
اگر به کتاب "وسايل الشيعه" مراجعه کنید، می‎بینید که چقدر حديث با عنوان "عن ابن ابي عمیر" آمده است. روايات و احادیث اینگونه و با این زحمات به دست ما رسيده است.
لذا این سه مورد باعث شد که ولادت بسیاری اهل‎بیت علیه السلام و فرزندانشان یا نامشخص و یا با تعدد اقوال روبرو شود که ولادت حضرت ام کلثوم یکی از این موارد است.

ابـنا: یکی از بحث انگیزترین مسائل مربوط به زندگی حضرت ام کلثوم سلام الله علیها ازدواج ایشان با خلیفه دوم «جناب عمر بن خطاب» است. عده ای معتقدند که این نقل، از تحریف‏های تاریخی است و عده ای هم می گویند که درست است. نظر شما چیست؟

ــ به نظر بزرگان شیعه، همسر حضرت ام کلثوم سلام الله علیها پسرعمومی ایشان «عون بن جعفر طيار» است؛ همانگونه که همسر حضرت زینب سلام الله علیها پسرعموی ایشان «عبدالله بن جعفر طیار» بود. گذشته از آنکه در آن زمان رسم بود که هاشمي با هاشمي ازدواج مي‎كرد. خيلي از سادات هنوز هم اینگونه ازدواج می‎کنند. در پاكستان و افغانستان نیز کماکان ساداتی هستند كه با غير سادات وصلت نمی‎کنند.
در نتیجه دو پسرعمو با دو دخترعمو ازدواج كردند؛ عبدالله بن جعفر با حضرت زينب سلام الله علیها و عون بن جعفر با حضرت ام كلثوم سلام الله علیها . این جناب «عون بن جعفر» هم در واقعه كربلا شهيد شد.


ابـنا: پس ماجرای ازدواج ایشان با خلیفه دوم از کجا ناشی و اینقدر معروف شده است؟

ــ ماجرای ایجاد شبهه ازدواج حضرت ام کلثوم سلام الله علیها با خلیفه دوم از حمله به بیت فاطمه سلام الله علیها و جریان آتش زدن در آغاز شد؛ زیرا پس از ماجرای آتش زدن در خانه، مشروعیت خلفا کمرنگ شد. آتش زدن در خانه امیرالمومنین علی علیه السلام ‌ لكه ننگي بر پيشاني مسلمانان بود و دستگاه حاکم متوجه شد که مردم در حال فهمیدن علت دفن شبانه حضرت زهرا سلام الله علیها هستند.
در کتب "المودة" قندوزي، "استيعاب" ابن عبدالبر، "المعارف" ابن قتيبه و .. آمده که حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها به آنان فرمودند که: "خدا و ملائکه را شاهد ميگيرم که شما مرا آزرديد و رضايت مرا به دست نياورديد. قسم به خدا اگر محضر پدرم برسم از شما شکايت خواهم کرد".
حتی یک دانشمند و مورخ مسيحي پرسید كه: اگر اختلافي در صدر اسلام نبوده، پس چرا قبر دختر پيامبر شما مسلمانان مشخص نيست؟! و چرا گفت که دوست ندارم به تشيیع من بیایند و بر من نماز بخوانند؟‍!
لذا آنها وقتی دیدند چنین بلوایی به وجود آمده است، گفتند باید ارتباطي با منزل حضرت علی علیه السلام برقرار كنيم و مثلا بگوييم كه خلیفه، داماد حضرت زهرا سلام الله علیها بوده است تا حرف‎ و حدیث‎ها از بین برود. بر این اساس مردم هم می‎گویند که اینان با هم اختلافی نداشتند و فقط دعوایی خانوادگی بود!
ابـنا: آیا مردود بودن ماجرای ازدواج حضرت ام کلثوم سلام الله علیها با جناب عمر بن خطاب در منابع اهل سنت هم آمده است؟

ــ بله؛ فراوان است. «دكتر محمد اميني نجفي» فرزند علامه امینی، در کتاب "انگيزه دولت هاي اموي و عباسي در جعل و ترويج حكايت ازدواج عمر با حضرت ام كلثوم سلام الله علیها " 1214 مدرک از کتب اهل سنت درمورد تمام رفتار و سکنات خلیفه دوم در طول زندگی‎اش نقل کرده است. این کتاب تمام ریز حرکات خلیفه دوم را بر اساس منابع اهل سنت بررسی کرده است.
«ابن سعد» در کتاب "طبقات" جلد سوم صفحه 183 و «ابن هشام» در کتاب "السیرة النبویة" جلد سوم صفحه 791 و "تاریخ طبری" جلد سوم صفحه 269 آورده‎اند که خلیفه دوم 14 همسر داشته است که يکی از آنها «ام كلثوم بنت جرول خذاعي» بود. پس ایشان زني به نام ام‎كلثوم داشته ولي نه «ام كلثوم بنت فاطمة الزهراء سلام الله علیها ».
لذا برخی از مولوي هاي حال حاضر اهل سنت هم قبول دارند که مطلب ازدواج او با حضرت ام کلثوم سلام الله علیها دروغ است.
به غیر از اینها، تعداد زیادی از علمای شیعه هم با اسناد تاریخی، این مسأله را رد کرده اند؛ از جمله: «سید محمد علی حلو» در كتاب "كشف البصر عن زواج ام كلثوم من عمر"؛ «سعید داودی» در کتاب "مسائل سؤال برانگيز در تاريخ اسلام"؛ «كلب العباس محمدعلي» در کتاب "بزرگتر از دروغ!!! افتراء ازدواج حضرت ام كلثوم"؛ «سيد ناصر حسين لکهنوی» (که اهل هند است) در کتاب "افهام العداء و الخصم في نفي عقد ام كلثوم"؛ «علي محمد دوخير» در کتاب "ام كلثوم بنت اميرالمومنين علی علیه السلام " (چاپ بيروت)؛ «سيدمرتضي علم الهدي» در کتاب "انكاح اميرالمومنين ابنته من عمر"، «سيدجعفر مرتضي عاملي» در کتاب "ظلامة ام كلثوم"
البته در تواریخ آمده است که عمر افرادی را فرستاد براي خواستگاري كه پيوند را برقرار كند، اما به دلایل متعدد تاریخی و غیر تاریخی، این منقولات صحیح نیست.

ابـنا: مثلاً چه دلیلی؟

ــ مثلاً بحث عقلانی بودن یا نبودن این ازدواج. «ابن جوزی» در کتاب "المنتظم" جلد چهارم صفحه 237 و کتاب "ذخایر العقبا" و «ابن سعد» در کتاب "طبقات" جلد هشتم صفحه 463 آورده اند که حضرت زهرا سلام الله علیها كه به شهادت رسیدند حضرت ام كلثوم سلام الله علیها چهار ساله بود. بعد از شهادت حضرت صدیقه سلام الله علیها دو سال و اندی ابوبكر حکومت کرد و سپس نوبت به عمر رسید. پس حضرت ام کلثوم سلام الله علیها در زمان آن خواستگاری حداکثر هفت یا هشت ساله بود؛ در حالی که خلیفه دوم 60 ساله داشت.
لذا «عبدالرزاق» در کتاب "مصنف" جلد ششم صفحه 163 آورده است که حضرت ام‎ کلثوم سلام الله علیها در هنگام عقد سرگرم بازی با کودکان بود!
حال شما پاسخ دهید آیا پدری، دختر هفت یا هشت ساله‎اش را به مرد 60 ساله می‎دهد؟ آن هم امیرالمؤمنین علی علیه السلام که باب علم و حکمت نبی صلی الله علیه و آله است؟
گذشته از اینکه کتب اهل سنت مملو از شدت عمل و خشونت خلیفه دوم ـ مخصوصاً با زنان ـ است. آیا حضرت علی علیه السلام که از این اخلاقیات و روحیات خلیفه دوم باخبر بود، دختر کودک و نابالغ خود را به ازدواج ایشان در می‎آورد؟!‎آورد؟!

ابـنا: برخی پاسخ می‏دهند که ازدواج پیرمردان با دختران کودک در آن زمان مرسوم بود.
ــ اتفاقاً سیره خلیفه دوم خلاف این بود و این هم یکی دیگر از دلایل ماست. «ابن قتیبه» در کتاب "غریب الحدیث" جلد اول صفحه 266 و «ابن ابی الحدید» در "شرح نهج البلاغه" جلد 12 صفحه 163 و «کراجکی» در "کنز العمال" جلد 16 صفحه 499 و کتاب "تاریخ مدینه منوره" جلد دوم صفحه 769 آورده‎اند که عمر بن خطاب مردان را نصیحت می‎کرد که: از خدا بترسند و با زنان هم سن و سال خود ازدواج کنند. او به دختران هم توصیه می‎کرد که تن به ازدواج با مردان پیر ندهند.
پس چطور خلیفه اهل سنت که در زندگی شخصی زاهد هم بود، خودش حرف خود را زیر پا گذاشته است؟!

ابـنا: کسانی هم که موضع ازدواج را قبول کرده اند آن را به تهدید علی علیه السلام به وسیله خلیفه دوم نسبت می‏دهند. نظر شما چیست؟

ــ در کتاب "اصول كافي" جلد پنجم صفحه 346 از امام صادق علیه السلام نقل شده که فرمودند: وقتی امیرالمومنین علیه السلام خواستگاری از حضرت ام‎کلثوم سلام الله علیها را قبول نکرندند عمر بن خطاب به «ابن عباس» گفت: به خدا چاه زمزم را پر مي‎كنم و هيچ فضيلتي را براي شما خانواده باقي نمي‎گذارم مگر اينكه آن را از بين مي برم؛ و دو شاهد مي آورم كه علي دزدي كرده و دست او را قطع مي كنم!
ابن عباس ترسيد و نزد حضرت علي علیه السلام رفت و مطالب را اظهار داشت. حضرت فرمودند به او بگو: "آن پيراهن زرد هنوز موجود است. اگر اين کارها را بکند من هم آن پيراهن زرد را مي پوشم".
پیراهن زرد لباسی بود که علی علیه السلام در هنگام جنگاوری ها می‏پوشیدند. لذا وقتي خواستند قبر حضرت زهرا سلام الله علیها را نبش كنند، حضرت پيراهن زرد را پوشيد و با ذوالفقار بر ديوار شکسته ايستاد. يكي از صحابه با دیدن این صحنه گفت: پيامبر صلی الله علیه و آله فرموده بود بترسيد از لحظه اي كه علي بن ابي‏طالب علیه السلام بر ديوار شكسته بايستد و پيراهن زرد بپوشد.
یعنی حضرت علی علیه السلام فرمودند که من اينجا دیگر امر به سكوت نشده ام. آن قضيه حمله به منزل بود كه من امر به صبر شدم. ابن عباس این پيغام امیرالمؤمنین علی علیه السلام را به خلیفه دوم رساند و او ديد از اين راه موفق نمی‏شود.
«ابوالقاسم کوفی» در کتاب "الاستغاثه" جلد اول صفحه 78 ، «بیهقی» در کتاب "السنن الكبري" جلد 10 صفحه 144 و «بياضي» در كتاب "الصراط المستقيم" جلد سوم صفحه 130 شبیه همین ماجرا را از طرق مختلف آورده اند؛ لذا این توجیه هم برای اثبات این ازدواج صحیح نیست.
ابـنا: شبهه ای هم وجود دارد که می‏گویند این مسائل نباید مطرح شود؛ حال آنکه وهابیون با چاپ کتاب در تیراژهای میلیونی تلاش دارند که با مستمسک قرار دادن این ازدواج، مظالمی که به اهل بیت علیه السلام رفت را دروغ جلوه دهند!

ــ طبق فرموده رهبر معظم انقلاب، ما با اهل سنت وحدت داریم اما این بدین معنا نیست که از عقاید خود دست برداریم یا حقایق تاریخی را انکار کنیم.
ما قصد توهین به هیچ دین، مذهب یا شخصی را نداریم و خدای ناخواسته قصد ایجاد تفرقه نداریم. این مطالبی که گفته می‎شود همگی تاریخ است. ما مطالب کتب خودشان را کنار یکدیگر گذاشته و از همانها نتیجه می‏گیریم.

ابـنا: آیا حضرت ام کلثوم سلام الله علیها در واقعه کربلا و سپس اسارت حضور داشت؟
ــ بله؛ حضرت ام کلثوم سلام الله علیها پس از واقعه هولناک کربلا، دوش به دوش حضرت زينب سلام الله علیها بود. ایشان هم بارها و بارها در طول مسير خطبه خواند؛ در "كوفه"، "بعلبك"، "سيبور"، "نصیبیین" و چهل منزلي كه رفتند سخنان ایشان وجود دارد. همچنین ایشان در ورود به دروازه شام و ماجرای تازيانه و مطالب ديگر حضور داشت.
خطبه اي كه ام کلثوم سلام الله علیها در كوفه خواند غوغایی به پا کرد. وقتي ديدند مردم كوفه نان و خرما در میان بچه ها تقسیم كردند. حضرت آمدند از دهان بچه ها نان و خرما را بيرون كشيد و گفتند: مگر ما را نمی‎شناسید؟ مگر نمی‎دانید صدقه بر ما حرام است؟
قافله وقتی در اربعين به کربلا بر‏گشت حضرت زينب سلام الله علیها در كنار قبر برادر آنقدر ناله ‎کرد و لطمه زد که از حال رفت. حضرت ام كلثوم سلام الله علیها نیز به همین شکل. حضرت زینب سلام الله علیها روضه ‎خواند و لطمه ‎زد و از هوش ‎رفت؛ سپس حضرت ام کلثوم سلام الله علیها بر‎خاست و روضه ‎خواند و از حال ‎رفت. يعني در همه وقایع پا به پاي حضرت زينب سلام الله علیها بود.
حضرت ام كلثوم سلام الله علیها همه جا احترام حضرت زينب سلام الله علیها را نگه داشت و قبل از ايشان قدم بر نداشت و حتی قبل از ايشان صحبت نکرد؛ اما هر جا كه حضرت زینب سلام الله علیها از حال مي‎رود، ایشان ادامه مي‎دهند.
در منزل حضرت ام البنين سلام الله علیها كه زن‎ها براي عزداري وارد شدند و اولين دسته عزاداري زنانه بود، وقتی ماجرای کربلا را توضیح دادند، حضرت زينب سلام الله علیها غش كرد؛ سپس حضرت ام كلثوم سلام الله علیها به جای ایشان بلند شدند.

ابـنا: وفات حضرت ام کلثوم سلام الله علیها در چه زمانی بود؟

ــ در کتاب "ریاحین الشریعه" جلد سوم صفحه 256 آمده که حضرت ام کلثوم سلام الله علیها به دلیل اینکه صبري كه خداوند به حضرت زينب سلام الله علیها عطا کرده بود را نداشت چهار ماه پس از بازگشت از سفر کربلا به مدینه، دق كرد و در واقع بر اثر شدت تألمات به شهادت رسید.

ابـنا: با تشکر از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.
به کوشش: علی شاکر ـ عکس: اسماعیل فرجی
منبع: ابنا

بیشتر بدانید :   • 21 جمادی الثانی     • شهادت حضرت ام کلثوم    
شما هم برای علت وفات زودهنگام حضرت ام کلثوم چه بود؟ / آیا خلیفه دوم داماد علی علیه السلام بود؟ نظر دهید  

 
 
 
          
نظرات کاربران برای علت وفات زودهنگام حضرت ام کلثوم چه بود؟ / آیا خلیفه دوم داماد علی علیه السلام بود؟  

هیچ نظری برای این مقاله ثبت نشده است