پنج شنبه بیست و ششم مردادماه سال 1396 خورشیدی
ابن شعبه اهل شهر «حران» بود. [1]البته ثبت زمان تاريخ تولدش از قلم تاريخ افتاده است، ولي طبق منابع تاريخي، قبل از سال 381 هـ . ق زنده بوده است. [2] [3] او به خاطر علاقه به احاديث اهل بيت ـ عليهم السلام ـ، به تحصيل در حديث عصمت گمارد همچنين در علم فقه نيز نزد عالمان...
دفعات مشاهده: 2350 • تاریخ درج : پنج شنبه 3 بهمن 1392  •
ابن شعبه حراني

ابن شعبه اهل شهر «حران» بود. [1]البته ثبت زمان تاريخ تولدش از قلم تاريخ افتاده است، ولي طبق منابع تاريخي، قبل از سال 381 هـ . ق زنده بوده است. [2] [3] او به خاطر علاقه به احاديث اهل بيت ـ عليهم السلام ـ، به تحصيل در حديث عصمت گمارد همچنين در علم فقه نيز نزد عالمان زمانش شاگردي نمود و در آن تبحر يافت که عالمان بعد، او را فقيهي فاضل خوانده اند. متأسفانه از مکان و کم و کيف تحصيل او در منابع تاريخي سخني به ميان نيامده است.

شخصيت علمي و اخلاقي حراني
حراني، به تصديق بسياري از فرهيختگان، عالمي فاضل و عامل بود و در فقه و حديث مورد توجه عالمان قرار داشت، به ويژه در حديث که دو اثر « تحف العقول » و « التمحيص » بيانگر تبحر او در علم حديث و وثاقتش در نقل حديث است، به طوري که علامه مجلسي روايات او را با اين که سلسله سندش ذکر نشده، مقبول مي داند. [4] و يا شيخ انصاري کتاب گرانمايه « المکاسب » را با روايتي از «تحف» درباب معاملات آغاز مي کند که درباره صناعات و تجارات و بيع و وجه حلال و حرام آن ها است. [5]
همچنين با نگاهي به مقدمه «تحف» و روايات مذکور در آن و نيز مناجات و توصيه ها به دست مي آيد که او در اخلاق و حقوق نيز دستي داشته با طرحي نو، مجموعه روايات اخلاقي، حکمي و حقوقي را ارائه نموده است، به طوري که بيش از هزار سال اين کتاب و روايات آن، نقل محافل علمي، منابر وعظ و مجالس اخلاقي بوده است و اين خود نشان از رفعت مقام و جلالت جاه علمي و تقواي اوست.
استاد حراني
حراني از محضر محدثان و فقيهان بزرگ عصر خود بهره برد و در علوم حديث و فقه تبحر يافت، به طوري که همه عالماني که از او ياد کرده اند، وي را فقيه و محدث فاضل شيعه معرفي نموده اند. متأسفانه از تحصيل و استادان وي جز اطلاعات اندکي در دست نيست و فقط در تراجم به ابو علي محمدبن همام، از محدثان و فقيهان بزرگ شيعي اشاره شده که حراني نزد وي شاگردي کرد و از او اجازه روايت دريافت داشت.
شاگردان حراني [
از تدريس و جلسات درس وي خبر قابل توجهي در دست نيست. به يقين، با آن تبحر و عمق علمي اش در حديث و فقه ـ که بسياري از عالمان بعدي بر آن صحه گذاشته اند ـ بايد مجلس پر رونق وشاگردان ممتازي داشته باشد که تاريخ، شاگران او، غير از شيخ مفيد را از ما پنهان داشته است.
جايگاه حراني نزد علما
بسياري از دانشوران از حراني به بزرگي، فضل و علم ياد کرده اند و روايت بدون سند او را در « تحف العقول » پذيرفته اند.
شيخ مفيد ؛ شاگرد حراني، ضمن تمجيد از استاد، درباره کتاب تحف العقول مي نويسد:
«تحف العقول کتاب لم يسمح الدهر بمثله.» [6]
شيخ ابراهيم قطيفي ـ از عالمان قرن دهم هجري ـ در کتاب « الوافيه » ضمن نقل روايتي از « التمحيص »، مي نويسد:«الحديث الاول ما راواه العالم الفاضل العالم الفقيه ابو محمد الحسن بن علي بن شعبه الحراني ...»
شيخ حر عاملي در « الامل الآمل » بعد از ستودن مولف تحف به فاضل محدث، درباره کتابش مي گويد:
حسن کثير الفوائد مشهور. [7]
علامه مجلسي هم درباره تحف مي نويسد:« ... نظم اين کتاب دلالت بر رفعت شأن مولف دارد و بيشتر در مواعظ واصول معلومه اي است که محتاج سند نيست.» [8]
ميرزا عبدالله افندي اصفهاني در « رياض العلما » درباره حراني مي نويسد:«عالم، فقيه ، محدث »
ميرزا محمد باقر خوانساري نيز در « روضات الجنات » مي نويسد:«حسن بن علي بن حسين شعبه حراني (يا حلبي) فاضلي است فقيه ، متبحر، هوشيار، بلند پايه و آبرومند و کتابش مورد اعتماد اصحاب است.» [9]
آثار
از ابن شعبه دو اثر حديثي بر جاي مانده است: « تحف العقول » و « التمحيص » اين کتاب به ضميمه کتاب «المومن» حسين بن سعيد اهوازي در قم توسط انتشارات شبستري چاپ شده است.

پانويس
 1. معج البلدان ج2، ص235.    
2. معجم المولفين ج3، ص252.
3. معجم المولفين ج3، ص252.
4.  بحار الانوار ج1، ص29.    
5.  المکاسب ج1، صص5-12.  
6  سيد حسن صدر، تأسيس الشيعه لعلوم الاسلام ، ص414.
7 . الامل الآمل ج2، ص74.    
8.بحار الانوار ج1، ص29.    
9. روضات الجنات ج2، ص290.

 
شما هم برای ابن شعبه حراني نظر دهید  

 
 
 
          
نظرات کاربران برای ابن شعبه حراني  

هیچ نظری برای این مقاله ثبت نشده است